Instemmen met anderen, ook al zitten ze fout...

Hoe breien we recht wat krom is?

Waarom leidde een dubbel paspoort in 2007 tot een motie van wantrouwen en in 2010 niet? Hoe komt het dat mensen roken, terwijl ze weten dat het slecht is? En is het zo dat je ex echt minder knap is geworden, nu jullie relatie over is? Kortom: hoe doen we dat eigenlijk, dat rechtbreien wat krom is?

Practice what you preach
Natuurlijk weten we dondersgoed wanneer we smoesjes verzinnen, maar hoe komt het nu dat we er zelf ook in gaan geloven? Ons brein kan niet goed omgaan met cognities (gedachten, gevoelens, gedrag) die niet met elkaar overeen komen. Het credo: practice what you preach, wordt in de praktijk vaak genoeg niet nagekomen. De tegenstelling tussen verschillende cognities zorgt in ons brein voor een strijd die opgelost moet worden. De psycholoog Festinger ontdekte dat ons brein een mooie manier heeft om deze tegenstelling op te heffen. Hij noemde dit: cognitieve dissonantie reductie.

Echt súúper leuk!

Festinger bedacht een slimme manier om te onderzoeken wat er gebeurt als er een tegenstelling is tussen cognities. In het onderzoek deden proefpersonen deden mee aan een experiment waarbij ze allerlei saaie taakjes moesten doen. Het ging, zoals meestal bij onderzoek, niet om de taakjes. Na de taak werd de proefpersonen gevraagd de proefpersoon na hen te vertellen dat het experiment erg leuk en interessant was. En nu komt de truc van het experiment: de ene groep kreeg hiervoor  1 euro en de andere groep kreeg 20 euro. 

Welke groep loog overtuigender tegen de persoon na hen denk je?
De groep die maar één euro kreeg! Dit is waarschijnlijk niet wat je had verwacht. Hoe komt dit nu? Alle proefpersonen vonden de taak saai, maar moesten zeggen dat de taak leuk was. Dit veroorzaakt een strijd tussen wat je vindt en zegt (cognitieve dissonantie).  De proefpersonen die 20 euro hadden gekregen, konden dit makkelijk voor zichzelf rechtvaardigen doordat ze er genoeg geld voor hadden gekregen. De groep die slechts een euro kreeg, maakten de taak (onbewust) leuker in hun hoofd, zodat de tegenstelling ook opgeheven werd. Ze waren er dus in gaan geloven dat ze de taak leuk vonden en waren hierdoor dus beter in het overtuigen van de persoon na hen.

Als je er zelf maar in gelooft…
Om de cognitieve dissonantie op te heffen, creëer je onbewust gedachten die het allemaal begrijpelijk maken wat je doet. We zoeken dus eerder feiten die onze overtuigingen ondersteunen, dan dat we onze overtuigingen herzien als de feiten anders blijken te zijn.

De cognitieve dissonantie theorie is een verklaring waarom Wilders kon rechtvaardigen dat hij dit jaar geen motie van wantrouwen indiende, terwijl hij dat in 2007 wel deed. En waarschijnlijk is het dus ook zo dat die ex niet minder knap is geworden, maar dat ons brein dat heeft gedaan om de pijn te verlichten. Als je er zelf maar in gelooft, zullen we maar zeggen…

Nieuwe visitekaartjes

We liepen al een tijd rond met een proefversie van onze visitekaartjes, maar sinds vorige week kunnen we deze eindelijk inruilen tegen de officiële versie! Twee dagen na de bestelling bij oble.nl hadden we maar liefst 1000 visitekaartjes in onze handen (400 gram glossy papier voor wie nieuwsgierig is). 

De zwarte visitekaartjes zijn precies zoals verwacht, de roze helaas een stuk donkerder. We wachten nog even af of daar iets aan gedaan kan worden. Maar hoe dan ook zijn we voorbereid op uitgebreide netwerksessies!

We Like the Look of Lookalikes

Geschreven door gastblogger drs. Eefje van Woerkom, onderzoeksmedewerker Radboud Universiteit Nijmegen

Is het je wel eens opgevallen dat honden vaak op hun baasje lijken (of dat, ietwat oneerbiediger gezegd, baasjes vaak op hun hond lijken)? Ga maar eens een uurtje in het park zitten en kijk wat voor passende baas-hond combinaties er te zien zijn! Toeval? Ik denk het niet. Sterker nog, sinds kort wéét ik van niet! Het Engelse woord lookalike krijgt een geheel nieuwe, zeer passende betekenis in het licht van wetenschappelijk onderzoek naar aantrekkingskracht. Want of we nou tevreden zijn met ons uiterlijk of niet: we vinden mensen (en blijkbaar dieren) die op ons lijken aantrekkelijker dan mensen die niet op ons lijken.

Aantrekkelijke gezichten
David Perrett is pionier op het gebied van onderzoek naar gezichtsgelijkenis en aantrekkingskracht. Hij vond dat wanneer hij zijn proefpersonen foto’s liet zien van gezichten die ‘gemengd’ (gemorfd) waren met eigenschappen van zijn of haar eigen gezicht, deze een stuk aantrekkelijker beoordeeld werden dan  wanneer de gezichten gemorfd waren met andere gezichten. Hoe groter het percentage ‘eigen’ gezichtseigenschappen van het gemorfde gezicht, hoe aantrekkelijker de proefpersonen het gezicht beoordeelden. Echter, wanneer ze gevraagd werden of hen iets was opgevallen, bleek dat geen van de proefpersonen zich bewust was van de manipulatie!

Gelijkenis tussen partners
Uit onderzoek in de jaren ’80 is al gebleken dat partners in langdurige relaties meer dan gemiddeld veel op elkaar lijken. De cruciale vraag is echter: zijn deze partners mettertijd meer op elkaar gaan lijken vanwege gedeelde ervaringen, of zijn ze juist lang bij elkaar omdat ze op elkaar lijken? Interessante materie, want de tweede verklaring zou stellen dat mensen die op elkaar lijken een hogere relatietevredenheid hebben. Deze stellen blijven immers langer bij elkaar.

Productontwikkelingsbureau Synz ontwikkelde een applicatie die gezichten op basis van foto’s op meer dan 1000 punten vergelijkt. In hoeverre de gezichten overeenkomen wordt weergegeven in een percentage. Het idee van de applicatie is gebaseerd op de hypothese dat mensen die op elkaar lijken een hogere relatietevredenheid hebben. De ultieme test van de applicatie moet nog komen en aan deze gastblogger de eer om dit onderzoek op te zetten en uit te voeren!

Doe ook mee!
Geintrigeerd en benieuwd naar het overeenkomstpercentage tussen jou en je partner? Als jullie tussen de 1 en 10 jaar bij elkaar zijn, dan kan dat! Maak twee frontale foto’s van jou en je partner en stuur ze op naar partneronderzoek@psych.ru.nl. Vervolgens krijg je een mail met een link naar een paar korte vragen die je samen met je partner invult.. Na afloop van de studie word je op de hoogte gesteld van jullie overeenkomstpercentage en de resultaten van het onderzoek!