If all else fails, make the heels higher!

Je hebt er misschien nooit bewust over nagedacht, maar onbewust heb je een beeld van iemands lengte. Afgelopen week ontvingen wij deze tweet: “In het echt zijn jullie veel langer dat de digitale versie doet vermoeden”. Beide zijn we 176cm en dragen vaak een hakhoogte van 10cm, dus dat valt wel in de categorie lang. Maar digitaal maken we blijkbaar een kleinere indruk. Niet best, want lengte speelt een belangrijke rol!

Als baby wisten we het al…

In een onderzoek werden baby’s voor een animatie gezet. In het filmpje zagen de baby's een groot en een klein poppetje. Van het filmpje waren twee versies: een waarin het kleine poppetje voor de grote aan de kant gaat en weg rent en een waarin het grote poppetjes voor de kleine aan de kant gaat. De baby’s bleken significant langer te kijken wanneer het grote poppetje voor het kleine poppetje aan de kant ging. Het verschil van 10 seconden bleek echt te verklaren door de lengte van de poppetjes. Blijkbaar vinden baby’s het al vreemd als de grote voor de kleine aan de kant gaat.

Size does matter...

Uit Nederlands onderzoek is gebleken dat in de VS de langste presidentskandidaten significant vaker de verkiezingen wonnen en vaker herkozen werden. De presidenten zijn vaak langer dan het gemiddelde van de mannen van dezelfde leeftijd. In Australië werd ook nog ontdekt dat lange mannen meer salaris krijgen, het verschil is 1,5% per 5cm lengte. Voor een gemiddelde Australische werknemer komt dat neer op 270 euro per jaar. Bij vrouwen was dit effect minder sterk, zij moeten 12 centimeter langer zijn dan collega's om zoveel meer te verdienen. Een verklaring van de onderzoekers is dat lange mensen competenter lijken en meer autoriteit uitstralen, waardoor mensen zo op ze reageren. Door de self-fulfilling prophecy (een ander voorbeeld van dit concept vind je hier) ontwikkelen ze weer meer zelfvertrouwen, waardoor ze weer competenter overkomen.

Dus: If al else fails, make the heels higher!

BONUS: Hoe lang schat jij Anders Breivik?

In april 2012 geleden zat journalist Jeroen Wollaars bij Pauw&Witteman om verslag uit te brengen van het proces van Anders Breivik. Wollaars: “Het eerste wat me opviel was dat hij heel klein was, tenminste kleiner dan ik verwacht had…Van zo iemand verwacht je een fors postuur op de een of andere manier.” Helemaal niet vreemd, waarschijnlijk zouden de meeste mensen schatten dat Anders Breivik een lange man is.

Oud versus jong: wie beslist beter?

Op een feestje hoorde ik iemand verontwaardigd vertellen over een jongere collega die gezegd had dat het tijd werd dat ‘die fossielen de arbeidsmarkt eens zouden verlaten’. Behalve dat het niet zo sympathiek is, zit hier er meer achter de pijn van deze opmerking. Met de huidige vergrijzing en onrust over langer doorwerken wordt het verschil tussen jong en oud steeds scherper neergezet: jongeren hebben de toekomst en oude bokken hebben stijve horens…

Risico zoeken of mijden

Het stereotype beeld is dat jongeren meer risico nemen en ouderen behoudender zijn. In de wetenschap wordt al sinds de jaren ’60 onderzoek gedaan naar het verschil tussen jong en oud. En het is nog niet zomaar een uitgemaakte zaak. Bij zelfrapportage geven ouderen aan meer risicomijdend te zijn dan jongeren. Wanneer ze echter daadwerkelijk vraagstukken voorgelegd krijgen en er naar hun gedrag wordt gekeken verdwijnt dat verschil weer.

Jongeren zijn beter!

Recent onderzoek probeerde antwoord te geven op de vraag wie er beter is in het nemen van beslissingen. In twee experimenten lieten de onderzoekers twintigers en zestigers taken doen waarin ze keuzes moeste maken. In het eerste experiment moesten de deelnemers uit vier kaarten kiezen en hadden ze opdracht 550 punten te verzamelen. Wat de deelnemers niet wisten was dat het eerste deel de kaarten A meer punten gaven en het tweede deel de B kaarten of omgekeerd. Het beste was dus van strategie te veranderen, wanneer de kaarten minder punten opleverden. Het aantal punten was onafhankelijk van de eerdere keuzes die de deelnemers maakten. Jongeren bleken hier significant meer punten te verzamelen dan ouderen (gem. 522 vs 506).

Of zijn ouderen toch beter?

De taak in het experiment, rechts de zuurstoftanks.

Het tweede experiment was een meer dynamische taak. De deelnemers kregen het volgende scenario voorgelegd:

Je bent op Mars en moet zorgen dat zuurstof van de bestaande tank in een grotere tank wordt overgebracht. Er zijn echter twee manieren om dit te doen: A en B. De horizontale lijn op de ‘cumulative’ tank (rechts in de afbeelding) staat voor de hoeveelheid zuurstof die nodig is om te overleven.

De kern van deze taak is dat de deelnemers ontdekken welke manier het meest efficiënt is over tijd. De hoeveelheid zuurstof was afhankelijk van de keuzes van de deelnemers, ze moesten dus een goede strategie kiezen. Mocht je ooit in zo’n situatie terecht komen dan kun maar beter de oudste van de groep aan het werk zetten. Ouderen scoorden namelijk significant beter dan jongeren.

Conclusie?

Er is dus een verschil tussen ouderen en jongeren in het nemen van beslissingen. Ouderen blijken beter in het maken van hypotheses over de gevolgen van bepaalde keuzes, terwijl jongeren beter in staat zijn een efficiënte keuze te maken. Het complexere vraagstuk uit het tweede experiment lijkt meer op dilemma’s in de het dagelijks leven. Dus hoezo fossielen? Het jonge grut kan nog wel wat leren van de oude wijzen.

Stereotype threat: vrouw als bondscoach?

Het was het weekend van de stereotypering van de vrouw. Politicoloog Ewoud Butter opperde dit weekend in zijn blog een nieuwe bondscoach voor het Nederlands elftal: Vera Pauw, voorheen succesvol bondscoach van de Nederlandse dames, maar vooral trending omdat ze een vrouw is. Verder was er ophef over de nieuwe site van de Europese Commissie met als doel meer vrouwen te werven voor de exacte wetenschap. De roze lippenstift look van de website en het bijbehorende filmpje riepen nogal wat reacties op.   

Stereotype threat

Stereotypes zorgen niet alleen voor vooroordelen, maar worden ook versterkt doordat we er allemaal in geloven. Uit onderzoek blijk dat wanneer mensen zich er bewust van zijn dat zij tot een bepaalde stereotype groep behoren (bv. dom blondje) onzeker worden wanneer zij in een situatie komen waar de vaardigheden behorend bij dat stereotype relevant zijn (bv. bij een intelligentietest).

Experiment

Om dit principe te onderzoeken werd een experiment opgezet met donkere en blanke proefpersonen. De proefpersonen kregen de opdracht om een golf clinic te volgen waarbij ze gescoord werden op hun capaciteiten. In de ene groep eindigde de instructie met de boodschap dat de nadruk lag op de atletische kwaliteiten en in de andere groep op sport-strategisch vlak. Nu hoef ik waarschijnlijk niet uit te leggen welke groep wanneer beter scoorde; daar zijn de stereotypen bekend genoeg voor. De stereotypes hadden effect op het geloof dat de proefpersonen hadden in hun eigen kunnen en werd op deze manier een selffulfilling prophecy.


Effecten in dagelijks leven
Deze bedreiging van het stereotype blijkt uit onderzoek in vele situaties een rol te spelen. Zo geven vrouwen een meer liberaal antwoord als hun politieke mening gevraagd wordt door een andere vrouw dan wanneer een man de vraag stelt. Uit ander onderzoek blijkt dat als je mannen alert maakt op het man zijn, zij beter presteren op een wiskunde test en vrouwen andersom slechter. Een manier om dit te voorkomen is om de demografische vragen in een test aan het eind te stellen, zo voorkom je invloed van de sterotype threat op de test prestaties. 

Vrouwenvoetbal

Een test is een gecontroleerde setting, maar ook bij het keuze voor studie en sport, speelt de stereotype threat een rol. Het stereotype is dat vrouwen niet kunnen voetballen, het is dan niet raar als een groot deel van de vrouwen bij de eerste balaanraking denken: zie je wel dit kan ik niet. Hetzelfde geldt voor de beta vakken op school, dat is niets voor meisjes. Daarbij komt dat de omgeving, wij allemaal dus, deze stereotypen versterken. Wiskundeleraren blijken jongens zelfs onbewust meer te stimuleren dan meisjes. Zoals Vera Pauw zelf al zei in reactie op de blog: “Als Van Marwijk Huntelaar op de bank zet levert dat veel kritiek op, maar als een vrouw dat doet is het prijsschieten".