Filmpje: durf jij op de rode knop te drukken?

Te dichtbij: vriendelijk of vervelend?

Zeker met dit broeierige weer hebben we behoefte aan wat bewegingsruimte. Maar eigenlijk vind ik het altijd wel vervelend als mensen te dichtbij gaan staan; het voelt als een invasie van mijn persoonlijke ruimte. Als ik dan een gesprek heb, raak ik afgeleid en ongemakkelijk. Inmiddels weet ik dat een stapje terug nemen geen nut heeft, voor je het weet sta je aan de andere kant van de zaal. Wat ik nu doe? Het gesprek zo snel mogelijk afkappen. Lekker efficiënt ;)

Ontspannen
Maar eigenlijk is het best vreemd: ik kan niet meer relaxed een gesprek voeren als iemand ook maar tien centimeter te dichtbij staat. Gelukkig ben ik niet de enige, gemiddeld hebben wij een persoonlijke ruimte van 50 centimeter. Alleen goede vrienden, geliefden en familie mogen deze ruimte betreden. Volgens cultureel antropoloog Edward Hall is deze ruimte bedoeld voor zeer persoonlijk contact als knuffelen, kussen of vechten. Je kunt je voorstellen dat het dan ineens wel heel ongemakkelijk is als bijvoorbeeld een collega te dichtbij komt staan. Je vraagt je meteen af waarom die collega zo opdringerig is; wat wil hij van je?

Cultuurverschil
Laatst vroeg iemand aan mij waarom een vrouwelijk collega toch steeds te dichtbij ging staan. Hij had verder niet het idee dat ze met hem aan flirten was of dat ze iets anders van hem wilde, wat haar gedrag eigenlijk alleen maar vreemder maakte. Later bleek dat ze niet uit Nederland kwam maar uit een zuidelijker gelegen land. Dat zou een hoop kunnen verklaren. Zelfs in Nederland blijken er verschillen te bestaan, waarbij mensen uit het noorden een grotere persoonlijke ruimte hebben dan mensen uit bijvoorbeeld Limburg.

Intimiderend
Hoewel iemand uit Italië een verre afstand als een kille daad kan zien, zien wij het als een agressieve daad wanneer iemand te dichtbij komt staan. Wellicht dat Al Gore daarom een paar stappen richting Bush zette tijdens een discussie. Hoewel Al Gore nog een glimlach op zijn gezicht toverde, was het duidelijk een intimiderende daad. Maar hij behaalde zijn doel: Bush was even van zijn stuk gebracht...

Ook jij denkt dat je beter bent!

Hoe energiezuinig ben jij? Milieu Centraal begint de Energie Bespaarwijzer met deze gewetensvraag. Nou sta ik in mijn omgeving nog redelijk bekend als ‘groen’. Als een deur te lang openstaat of de kraan onnodig open staat reageer ik meteen, tot ergernis van mijn vriend overigens. Op een percentage van 0 tot 100 voorspelde ik voor mezelf dus een score van 70. In de wijzer werd niet gevraagd of je deuren sluit en kranen dicht draait, maar gelukkig scoorde ik precies het gemiddelde van wat Nederlanders in een vergelijkbare woonsituatie scoren: 61. Had ik mezelf toch mooi overschat...

Zelfoverschatting, het is erger dan je denkt.

We lijden allemaal aan zelfoverschatting en dat kan verstrekkende gevolgen hebben. Skiërs die denken dat ze een bepaalde piste wel aan kunnen en vervolgens met een gebroken been afgevoerd worden, pokeraars die alles inzetten omdat ze denken dat ze een betere hand hebben dan de tegenstander en trainers die denken dat zij het team wel even van degradatie redden. Automobilisten denken ook bijna allemaal dat ze beter rijden dan gemiddeld en dat hun rijgedrag echt niet lijdt onder een paar drankjes. Het risico van deze zelfoverschatting is dat we minder voorzichtig rijden en meer ongelukken veroorzaken. Kijk maar een keer naar het programma “De slechtste chauffeur van Nederland” en je ziet de gevolgen.

Hoe komt dat toch?

Dat denken dat we ‘better than average’ zijn, moet toch ergens vandaan komen. We hebben graag een positief beeld van ons zelf, dus onbewust verzamelen we mensen om ons heen die ons bevestigen in dat positieve zelfbeeld. Als je ontslagen wordt, zullen je vrienden het hardgrondig met je eens zijn dat je baas een eikel is en als je gedumpt wordt, weet diegene niet wat hij mist (jij bent immers de beste/leukste!). Ook de fundamentele attributiefout komt hier weer om de hoek kijken: falen is de schuld van de omgeving. Dat ik zakte voor mijn rijexamen kwam natuurlijk doordat de hele stad een grote chaos was door de Nijmeegse vierdaagse (wie doet er dan ook examen...) en niet door mijn rijkwaliteiten. Naast dat falen natuurlijk aan de situatie ligt, zijn we er ook nog toe in staat om van falen iets positiefs te maken. Van het zakken voor mijn rijexamen kan ik even niets positiefs maken, maar deze uitspraak herken je vast is wel: “maar je hebt er wel van geleerd!”. Het helpt ook niet dat onze naasten graag willen dat we het leuk met elkaar hebben en dus niet zo snel iets negatiefs over je zullen zeggen.

Hoe energiezuinig ben jij?

Maar nu we ons weer even bewust zijn van het feit dat we aan zelfoverschatting lijden, is het misschien een mooi moment om te kijken hoe je scoort op je energieverbruik. Ben je echt goed bezig of kan het nog wel beter? Klik op deze link om de test te doen: http://www.energiebespaarwijzer.nl/ . Aan het eind van de test krijg je ook nog eens handige tips om energie te besparen, zodat je meteen iets kunt doen om je score te verbeteren. En nu niet denken dat je het wel goed doet he? ;-)

Gedragsbeïnvloeding: kinderlijk eenvoudig