Effect van rood en blauw op jouw gedrag!

Een tijdje geleden nodigden we je uit om deel te nemen aan ons online onderzoek. Velen van jullie hebben hieraan meegedaan, waarvoor hartelijk dank! Tijdens het onderzoek is het van belang de werkelijke onderzoeksvraag geheim te houden, maar de analyse van de resultaten is afgerond, dus vanaf nu kan het wel: we vonden een interessant effect van kleur op (jouw) gedrag! 

Effect rood en blauw

Eerder bespraken we al het effect van kleur, dat ons gedrag beinvloedt door de sterke associaties die in ons brein zijn ontstaan. De kleuren rood en blauw worden in eerder onderzoek in verband gebracht met het zogenaamde approach-avoidance mechanisme. Van de (in het Nederlands vertaalde) toenaderende of vermijdende houding weten we dat het van invloed is op het gedrag dat mensen vertonen. Zo blijken mensen met een toenaderende houding (je kan iets verkrijgen) meer risico te nemen en meer naar het grote geheel te kijken. Bij een vermijdende houding (je kan iets verliezen) zijn mensen een stuk voorzichtiger en wordt goed gekeken naar details. Volgens het onderzoek roept de kleur blauw een toenaderende houding op en rood een vermijdende houding op. Dit heeft als gevolg dat mensen bij de kleur rood accurater zijn en bij de kleur blauw juist meer fouten maken. Dat wilden wij wel eens zien...

Ook jouw gedrag is beïnvloed door kleur! 

De deelnemers werden at random aan de condities toebedeeld, zoals dat in wetenschappelijk onderzoek zo mooi heet. De deelnemers onder jullie die zich een zoek-de-verschillen-taak herinneren deden mee aan het onderzoek over het effect van kleur. In deze taak kregen de deelnemers twee foto’s te zien van een woonkamer, waar veertien verschillen te vinden waren. We maakten daarbij twee versies van deze taak: de ene met een rode achtergrond en de andere een blauwe. Waarschijnlijk is dit je niet eens opgevallen, maar het heeft wel het gedrag van de deelnemers (van jou?) beïnvloed! We vonden namelijk een significant* verschil tussen de resultaten bij de rode achtergrond en de blauwe achtergrond. Deelnemers in de groep met de rode achtergrond vonden maar liefst 1.5 keer zoveel verschillen dan de groep met de blauwe achtergrond. Interessant daarbij is dat beide groepen even lang naar de afbeelding keken: bijna 2 minuten. Dus ondanks dat de groep met de rode achtergrond net zoveel tijd besteedde aan het bestuderen van de afbeelding, vonden ze meer verschillen! 

Invloed op kleurkeuze in de praktijk 

De deelnemers hebben tijdens de taak niet opgemerkt dat de achtergrond blauw of rood was. Toch zie je hier duidelijk dat de kleur effect heeft op de accuraatheid. Deze kennis over kleuren is nuttig op allerlei gebieden: denk aan voorlichtingsmateriaal, computerprogramma’s, maar ook aan de kleding die je zelf draagt of het papier waarop je schrijft. Als het belangrijk is dat mensen een formulier correct invullen kies je juist voor een rode kleur, zoals bij het invullen van het stemformulier (rood potlood). Maar als je wil dat mensen een toenaderende houding hebben, bijvoorbeeld bij een winkelmandje of je logo, dan is de kleur blauw een slimme keuze. De Other[w]eyes oogjes hebben niet voor niets zulke leuke blauwe kijkers ;-)

* Significant betekent dat uit een statistische toets blijkt dat het effect naar alle waarschijnlijkheid niet op toeval is gebaseerd en dus echt veroorzaakt is door de manipulatie, in dit geval de achtergrondkleur. 

Als ik naar bed ga, dan poets ik mijn tanden!

Tandenpoetsen, iedereen doet dat minimaal twee keer per dag. Tenminste dat dacht ik. Uit een enquête van tandartsplein.nl blijkt dat de helft van de Nederlanders wel eens een dag of langer de tanden niet poetst. Slechts een klein kwart van de mensen geeft aan zich te houden aan de door tandartsen geadviseerde minimale twee keer per dag. Nog geen kwart! 

Hoe lang poets jij?                             

En al poetsen mensen minimaal twee keer per dag, dan blijken ze vaak ook nog veel te kort te poetsen. Volgens tandartsen moet je minimaal twee minuten poetsen per keer, zodat de fluoride werkt voor je gebit. Enig idee hoe lang jij je tanden poetst? Uit onderzoek blijkt dat mensen denken dat ze ruim twee minuten poetsen (gemiddeld 148 seconden), maar dat dit in de praktijk minder dan de helft is (68 seconden). Vanaf de jaren zeventig zijn er verschillende campagnes tegenaan gegooid om mensen ervan te doordringen dat het belangrijk is met regelmaat tanden te poetsen. Men gaat ervan uit dat het nu wel common sense is, maar toch blijkt dat niet zo te zijn.

Implementatie intenties

Hoe vaak we mensen ook vertellen hoe belangrijk iets is en hoeveel informatie we ze ook geven, dat betekent nog niet dat ze het dan ook daadwerkelijk zullen doen. Het probleem met onze voornemens is vaak dat we afgeleid worden of dat er iets anders tussen komt. Een techniek uit de psychologie die hier mogelijk goed bij kan helpen is het maken van implementatie intenties. Deze techniek werkt doordat het gedrag wordt gekoppeld aan een bepaalde specifieke situatie. Bij normale instructies (of voornemens) worden we vaak snel afgeleid of vergeten we het simpelweg. De implementatie intentie heet ook wel de als-dan regel: als situatie X zich voordoet, dan voer ik gedrag Y uit. Dit betekent natuurlijk niet dat een persoon elk doel vervult zolang het maar gekoppeld is aan een situatie. Een voorwaarde is dat de gespecificeerde gedragingen aan moeten sluiten bij persoonlijke doelen; een persoon zal niet snel gedragingen strijdig met eigen normen en waarden uitvoeren. Tandenpoetsen zal volgens mij niet snel strijdig zijn met eigen normen en waarden, dus dat zit wel goed.

Hoe doe je dat?

Een implementatie intentie maken klinkt misschien ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel simpel. Je bedenkt voor jezelf een passende situatie om je tanden te poetsen. Bijvoorbeeld: “Als ik naar bed ga, dan poets ik mijn tanden”. Deze implementatie intentie kan ervoor zorgen dat er een automatische koppeling is tussen naar bed gaan en tandenpoetsen. De situatie “naar bed gaan” activeert dan automatisch het concept “tandenpoetsen”. Het werkt nog sterker als je ook echt probeert je de situatie in te beelden; dat je dus echt denkt aan het specifieke moment voordat je naar bed gaat en dat je dan je tanden staat te poetsen. En wat betreft het minimaal twee minuten poetsen, check eens hoe lang je eigenlijk poetst. Ga ik ook doen: Als ik vanavond mijn tanden poets, dan zet ik er een timer bij!

Wat stoer! Reactie ouder van invloed op stress kind

Vorige week was ik op visite bij een vriendin en haar twee kinderen. De kleinste, bijna 1 jaar, zat vrolijk te brabbelen in de tuin. “Hij is heel stoer”, zei de trotse moeder, “we zijn net terug van het consultatiebureau, hij moest weer…”. Toen ik goed keek zag ik twee pleisters op beide bovenbenen. De kleine man had weer van die gemene prikken moeten incasseren. Over het algemeen doet hij over huilen niet zo moeilijk, maar op cruciale momenten houdt hij het toch droog. Ik vermoedde belangrijke een rol van moeders in dit verhaal.

Bijna alle kinderen huilen bij een prik

Toeval of niet, precies op de dag van de bewuste prik promoveerde Noor Wolff van het Erasmus MC/Rotterdam op (onder andere) dit onderwerp. Uit het onderzoek blijkt dat bijna alle kleine kinderen huilen bij het krijgen van een prik. Maar de mate van stress hangt daarbij wel samen met het gedrag van de ouders. De onderzoekster analyseerde maar liefst 275 videobeelden van het moment dat een eenjarig kind een bloedprik kreeg. Zij bekeek niet alleen de reactie van het kind, maar scoorde ook het gedrag van de ouders. De ouders bleken op verschillende manieren te handelen; de ene ouders probeerde het kind af te leiden, terwijl de ander het kind al troostte voordat er iets gebeurd was. Wat werkt nu het beste voor het kind?

Afleiden en troosten

Om hun kind af te leiden vertelden de ouders een verhaaltje of zongen een liedje. Maar hoe hard ouders ook hun best deden hun kroost af te leiden tijdens de prik, het hielp niet. Sterker nog: het leek juist averechts werken. Zo rustig als het kind was voor de prik, zo overstuur zat het kind na de prik op schoot. Volgens de onderzoekster raakte de kleine juist in de war door het gedrag van de ouder. Afleiden werkt dus niet. Een andere reactie die de ouders vertoonden, was het troosten van het kind. Ouders vinden het vaak zielig dat de kleine een prik krijgt en zijn daardoor automatisch geneigd hun kind (bij voorbaat) te troosten. Ook dit heeft een averechts effect: door de troostende houding van de ouder voelde het kind dat er iets ergs stond te gebeuren. De angst van het kind wordt bevestigd door het troosten, aldus de onderzoekster. Dit werkt dus allemaal niet, wat dan wel?

Stoere taal beter dan troostende woorden

De meest effectieve aanpak bleek te zijn om het kind te prijzen, omdat hij zo stoer is: “wat goed van jou!”. Aangezien mijn vriendin haar zoon oprecht stoer vond, vermoed ik dat zij tot deze laatste categorie behoort. Waarschijnlijk heeft zij de kleine gedurende de prik gestimuleerd in zijn stoere gedrag en creëerde ze zo zelf een stoer kind. Het was een ware strijder met z’n pleisters op beide benen.

*Het stoere jochie op de foto is, voor de verandering, wel het onderwerp van deze blog! ;-)

Waarom volgelingen Camping blijven geloven…

Het houdt me toch nog bezig, die dag des oordeels.  Op internet las ik het verhaal van Robert Fitzpatrick, een 60 jarige inwoner van New York Staten Island. Hij gaf al zijn spaargeld, maar liefst 140.000 dollar uit aan de verkondiging van de dag des oordeels. En dan gebeurt er niets…

De wereld is niet vergaan.

Een aantal dagen was Harold Camping niet voor commentaar beschikbaar, maar wederom komt hij terug met een nieuwe voorspelling: 21 oktober 2011. “Omdat de mensen zich zo goed gedragen hebben (lees: al hun spaargeld aan Family radio hebben gegeven)”. Binnen enkele uren na de bekendmaking waren de 21 mei posters alweer vervangen door nieuwe. Blijkbaar geloven ook nu nog een heleboel mensen in de Apocalyps. Hoe komt het toch dat mensen het zo moeilijk vinden te erkennen dat ze het niet bij het rechte eind hebben.

Fouten toegeven

Dit, voor de meeste van ons, moeilijk te bevatten fenomeen heeft te maken met zelfverheffing. Dat we ons goed willen voelen over onszelf is op deze blog al eerder ter sprake gekomen, maar dat we daar zo ver in gaan is toch wel heftig. Doordat we een positief beeld van onszelf willen hebben, vinden we het ook zo moeilijk om te erkennen dat we het mis hebben. Het mis hebben geeft een onprettig gevoel, dus we hervormen de zaak vaak zo dat we het uiteindelijk toch niet mis hebben. Zo gebeurt het ook dat de volgers van Camping bij hun standpunt blijven “No matter what”. Ondanks beelden van volgelingen die op straat uitgescholden werden; “waanzin” en “het zorgt voor een slechte naam van christenen”. Ondanks overduidelijke weerstand van de meerderheid, bleef deze groep geloven in de komst van de dag des oordeels. Wat gebeurt er in die hoofden?

Drie stadia

Het proces om te blijven geloven in je standpunt kent drie stadia:

1. Ignorance - Ervan uitgaan dat tegenstanders gewoon niet voldoende informatie hebben. Als we ze maar vertellen hoe het zit dan geloven ze ons wel. Denk aan het prediken op straat.

2. Innocence – Als blijkt dat de tegenstanders ondanks dat je ze alle informatie hebt gegeven het nog steeds niet met je eens zijn, dan ligt dat vast aan hun intelligentie. Misschien zijn ze wel gewoon te dom om het te begrijpen?

3. Evil – Vervolgens kan het voorkomen dat tegenstanders dezelfde informatie hebben als jij en ook duidelijk intelligent genoeg zijn om het te begrijpen. Dan is het echt oppassen geblazen… Dan kan het weleens zo zijn dat de tegenstander bewust de informatie verdraait en slechte bedoelingen met  de wereld heeft!

Robert Fitzpatrick

Robert Fitzpatrick heeft dus met alle goede bedoelingen zijn totale bezit geïnvesteerd het verkondigen van de boodschap aan ons. Waarschijnlijk was hij er echt van overtuigd dat hij ons moest voorzien van informatie. Het gevaar is nu dat hij zoveel geïnvesteerd heeft en zich zo verbonden heeft aan de Apocalyps dat ik verwacht dat hij “No matter what” blijft geloven in welke datum er ook voorspeld zal worden…