Roken is dodelijk!

Sinds een paar jaar hebben de sigarettenpakjes hun charme verloren door schreeuwende teksten als: “ROKEN IS DODELIJK” of “ROKERS STERVEN JONGER”. Uit verschillende onderzoeken komt naar voren dat deze teksten niet effectief zijn. Toen wij vorige week het filmpje van het verdrietige jongetje op onze blog plaatsten, bleek dat wel iets los te maken bij onze rokende volgers: “Ai, ik voel me schuldig!”. Hoe werkt dit?

Fear appeals

De teksten op de sigarettenpakjes noemen we fear appeals. Ook de poster hiernaast valt in deze categorie (om de aantrekkelijkheid van deze blog te beschermen, plaatsen we hier niet de heftigste posters...) Met fear appeals hoopt men de roker angst aan te jagen door te laten zien welke ernstige gevolgen roken heeft. Een risico van het opwekken van angst is dat het te heftig is. Dit kan ertoe leiden dat de ontvanger de boodschap beoordeeld als irreëel. De ernst van de gevolgen zullen worden ontkend en de boodschap wordt als overdreven en manipulatief bestempeld. Kortom: de roker steekt zijn kop nog meer in het zand.

Wanneer is het wel effectief?

Een fear appeal moet duidelijk maken wat er gebeurt als de boodschap genegeerd wordt en daarbij moeten de gevolgen door de ontvanger als ernstig beoordeeld worden. In het filmpje was de boodschap duidelijk: omdat jij zo nodig moet roken, vergroot je de kans dat je je kind in de steek laat. Een belangrijke voorwaarde is dat de ontvanger van de boodschap zich realiseert dat het hem persoonlijk aangaat. Het filmpje met het huilende jongetje zal daarom vooral effectief zijn bij ouders van jonge kinderen.

Het kan nog beter

Ook al maakte het filmpje op een aantal mensen al behoorlijk wat indruk, het kan nog beter. Een fear appeal is het meest effectief als het aan nog een voorwaarden voldoet: het bieden van een makkelijke en doeltreffende oplossing. Na dit filmpje blijft de kijker zitten met een schuldgevoel. Dat is een perfecte timing om bijvoorbeeld hulp om te stoppen met roken aan te bieden; de roker grijpt deze kans waarschijnlijk met beide handen aan.

Als de teksten op de sigarettenpakjes niet werken, misschien helpt dit dan?

Het nut van een volle blaas

In de schouwburg, het warenhuis of op het vliegveld zijn de rijen voor het damestoilet altijd een stuk langer dan die bij de heren. Mij kun je ook vaak vinden in dat soort rijen en behalve dat veel water drinken gezond is, kon ik er niet zoveel positiefs bij bedenken. Tot ik vorige week een nieuw wetenschappelijk onderzoek tegenkwam: “Volle blaas leidt tot betere beslissingen”. Tell me more!


Zelfcontrole

Als we onze reflexen zouden volgen, moesten we net als kleine kinderen een luier dragen. Gelukkig hebben we zelfcontrole ontwikkeld en kunnen wachten tot we een toilet bereikt hebben. Deze zelfcontrole wordt gestuurd door een gebied in onze hersenen. Dit is ook het hersengebied dat ervoor zorgt dat we rekening kunnen houden met de lange termijn. Logisch, want op korte termijn wil je het liefst direct van die volle blaas af. Op lange termijn beredeneerd realiseer je je dat het beter is voor je imago dat uit te stellen tot het toilet.


Betere beslissing

Onderzoekers van de universiteit van Twente lieten de ene groep proefpersonen uit 5 glazen 1 slok water drinken en de andere groep 5 glazen leeg drinken. Na veertig minuten werd de proefpersonen verschillende situaties voorgelegd waarbij ze een keuze moesten maken tussen een kleine beloning (16euro) op korte termijn en een grote beloning (30 euro) die ze na 35 dagen zouden krijgen. De impulsieve keuze in dit geval is om voor de beloning op korte termijn te kiezen. Nu weet ik van mezelf dat ik met een volle blaas vooral heel ongeduldig ben, dus ik zou zeggen: op de lange termijn nadenken zit er niet meer in. Daarbij weten we uit de psychologie ook dat je cognitieve capaciteit al bezet is met het ophouden (dit noemen we ego depletion), dus op basis daarvan zou je ook verwachten dat je een impulsieve keuze maakt.


Maar niet dus…

Uit het onderzoek bleek juist dat mensen met een volle blaas de keuze maakte voor de grote beloning op lange termijn! Dus met een volle blaas, maakten mensen een verstandige keuze. Interessant, wat is hier de verklaring achter? Ook de onderzoekers waren enigszins verrast door deze uitkomst en hebben hier nog geen harde verklaring voor. Wel vermoeden ze dat het te maken heeft met het feit dat zelfcontrole samenhangt met inhibitie. Mogelijk slaat deze ‘staat van afremming’ over naar je keuzegedrag en draagt dus, volgens dit onderzoek, bij aan het nemen van verstandige beslissingen. Om deze uitkomst (theoretisch) te verklaren, zal nog meer onderzoek nodig zijn, maar voor de praktijk geldt: Een belangrijke beslissing te nemen? Je weet wat je te doen staat!

Wie gaat de verkiezingen winnen?

Aanstaande woensdag mogen we weer stemmen, dit keer voor de provinciale staten. In tegenstelling tot de Tweede Kamer verkiezingen leeft dit een stuk minder. Nog minder dan de helft van de stemgerechtigden heeft in 2007 gestemd. Onder jongeren blijkt de opkomst zelfs nog 10% lager te zijn. En uit onderzoek blijkt dat als jongeren dan gaan stemmen laten ze zich bij hun keuze vooral leiden door de landelijke politiek. Wist je dat we de uitslag van de verkiezingen makkelijk kunnen voorspellen?

Just show me a picture

Uit onderzoek blijkt dat je geen zesde zintuig hoeft te hebben om de uitslag van de verkiezingen te kunnen voorspellen. Een onderzoek in Amerika toonde aan dat mensen op basis van een foto van de kandidaten de juiste voorspelling konden doen over de winnaar van de verkiezingen. Uiteraard kenden deze mensen de kandidaten niet en baseerden zij hun keuze enkel op de foto. Ze voorspelden niet alleen de juiste kandidaat, maar zaten ook dicht in de buurt bij het percentage van de overwinning.

Kapitein op het schip

Dit onderzoek is later nog eens in een experimentele setting over gedaan. De onderzoekers lieten Zwitserse kinderen (5 – 13 jaar) twee foto’s zien van kandidaten van de Franse verkiezingen. Aan de kinderen vervolgens de vraag welke van de twee kandidaten zij zouden kiezen als kapitein van hun schip (in een computer spel). Ook hier bleek dat de kinderen significant vaker kozen voor de kandidaat die ook daadwerkelijk de Franse verkiezingen had gewonnen.

Thin slices

Hoeveel politici ook roepen en flyeren, eigenlijk ligt de uitslag dus als vast. Blijkbaar baseren wij onze keuze onbewust al op basis van het uiterlijk van de kandidaat. Die minimale informatie noemen we in de psychologie “thin slices”. Ook is uit verschillende onderzoeken gebleken dat bepaalde gezichtskenmerken leiderschap uitstralen, een brede kaaklijn associëren we onbewust met dominantie een eigenschap die bij leiderschap past.

Wie kiezen we op 2 maart?

Aangezien we onze keuze vooral baseren op de landelijke politiek, kunnen we op basis van de foto’s van de partijleiders achterhalen wie de verkiezingen gaat winnen. Wil je weten wie de verkiezingen wint, leg de foto’s dan voor aan een groep kinderen die de kandidaten niet kennen en je hebt een grote kans dat je voorspelling klopt. Ik ben benieuwd wie wij woensdag gaan kiezen als kapitein van ons schip…